Người Lao Động Mất Gì Khi Doanh Nghiệp Đóng BHXH Thấp?

Bảo hiểm xã hội là quyền lợi quan trọng gắn liền với thu nhập, chế độ thai sản, ốm đau và lương hưu của người lao động. Tuy nhiên, hiện nay nhiều doanh nghiệp vẫn lựa chọn đóng BHXH thấp hơn mức thu nhập thực tế nhằm giảm chi phí vận hành. Điều này tưởng chừng có lợi trước mắt nhưng lại khiến người lao động chịu nhiều thiệt thòi về lâu dài.

Vậy doanh nghiệp đóng BHXH thấp sẽ ảnh hưởng như thế nào đến người lao động? Những quyền lợi nào bị giảm? Đây là vấn đề đang được rất nhiều lao động quan tâm trong bối cảnh cơ quan BHXH tăng cường thanh tra và siết chặt việc truy thu theo quy định pháp luật.

Doanh nghiệp đóng BHXH thấp là gì?

Doanh nghiệp đóng BHXH thấp là trường hợp mức tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội thấp hơn thu nhập thực tế của người lao động. Một số doanh nghiệp chỉ kê khai mức lương tối thiểu vùng hoặc tách thu nhập thành nhiều khoản phụ cấp để giảm số tiền phải đóng BHXH.

Theo Điều 89 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 và Điều 17 Nghị định 115/2015/NĐ-CP, tiền lương tháng đóng BHXH bao gồm mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác ghi trong hợp đồng lao động. Từ ngày 01/01/2018, nhiều khoản bổ sung khác cũng được tính vào tiền lương đóng BHXH theo quy định hiện hành.

Điều này đồng nghĩa việc doanh nghiệp cố tình đóng BHXH thấp hơn thu nhập thực tế có thể bị xem là hành vi vi phạm pháp luật lao động và BHXH.

Người lao động mất gì khi doanh nghiệp đóng BHXH thấp?

Lương hưu bị giảm đáng kể

Lương hưu được tính dựa trên thời gian tham gia BHXH và mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Khi doanh nghiệp kê khai mức đóng thấp, mức lương hưu sau này của người lao động cũng giảm theo.

Nhiều lao động chỉ nhận ra vấn đề khi chuẩn bị nghỉ hưu, lúc đó rất khó điều chỉnh lại toàn bộ quá trình đóng BHXH trước đây. Đây là thiệt hại dài hạn và ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống sau khi nghỉ việc.

Theo quy định của Luật BHXH, mức hưởng lương hưu hàng tháng được tính trên cơ sở mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.

Tiền hưởng thai sản bị thấp

Chế độ thai sản được tính theo mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 6 tháng gần nhất trước khi nghỉ sinh.

Nếu doanh nghiệp chỉ đóng BHXH ở mức tối thiểu, số tiền thai sản mà lao động nữ nhận được cũng thấp hơn rất nhiều so với thu nhập thực tế đang làm việc.

Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tài chính của người lao động trong giai đoạn nghỉ sinh và chăm con nhỏ.

Chế độ ốm đau, tai nạn lao động bị giảm

Các khoản trợ cấp ốm đau, tai nạn lao động hay bệnh nghề nghiệp đều liên quan trực tiếp đến mức đóng BHXH hàng tháng.

Mức đóng càng thấp thì số tiền trợ cấp càng thấp. Trong trường hợp người lao động gặp rủi ro sức khỏe hoặc tai nạn, quyền lợi nhận được sẽ không đủ để bù đắp thu nhập thực tế bị mất.

Tiền hưởng BHXH một lần thấp hơn thực tế

Nhiều lao động hiện nay lựa chọn nhận BHXH một lần sau khi nghỉ việc. Tuy nhiên, mức hưởng BHXH một lần được tính dựa trên mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.

Nếu doanh nghiệp đóng BHXH thấp trong nhiều năm, số tiền người lao động nhận được sẽ giảm đáng kể.

Ảnh hưởng quyền lợi tử tuất cho thân nhân

Không chỉ người lao động bị ảnh hưởng, chế độ tử tuất và trợ cấp dành cho thân nhân cũng phụ thuộc vào quá trình đóng BHXH.

Trong trường hợp xảy ra rủi ro, gia đình người lao động có thể nhận mức trợ cấp thấp hơn nhiều so với quyền lợi đáng lẽ được hưởng.

Tìm hiểu thêm: Tăng ngưỡng thu nhập người phụ thuộc lên 3 triệu đồng

Vì sao nhiều doanh nghiệp vẫn đóng BHXH thấp?

Nguyên nhân phổ biến nhất là nhằm giảm chi phí nhân sự. Khi mức đóng BHXH thấp, doanh nghiệp sẽ giảm được phần nghĩa vụ đóng cho người lao động hàng tháng.

Ngoài ra, một số doanh nghiệp chưa cập nhật đúng quy định mới về tiền lương làm căn cứ đóng BHXH hoặc cố tình tách thu nhập thành phụ cấp để né đóng bảo hiểm.

Tuy nhiên, cơ quan BHXH hiện đang tăng cường thanh tra dữ liệu tiền lương, hợp đồng lao động và thuế thu nhập cá nhân để phát hiện sai phạm. Doanh nghiệp có thể bị truy thu, xử phạt hành chính và tính lãi chậm đóng theo quy định pháp luật.

Trong quá trình vận hành doanh nghiệp, việc xây dựng hệ thống lương và BHXH đúng quy định là rất quan trọng. Kế Toán Phạm Gia hiện cung cấp dịch vụ kế toán thuế hỗ trợ doanh nghiệp rà soát hồ sơ lao động, kê khai BHXH và tối ưu chi phí đúng pháp luật. Việc thực hiện đúng ngay từ đầu giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro thanh tra và bảo vệ quyền lợi người lao động lâu dài.

Người lao động cần làm gì để bảo vệ quyền lợi?

Kiểm tra mức đóng BHXH định kỳ

Người lao động nên thường xuyên kiểm tra quá trình tham gia BHXH thông qua ứng dụng VssID hoặc cổng thông tin BHXH Việt Nam để đối chiếu mức lương đóng thực tế.

Nếu phát hiện doanh nghiệp đóng BHXH thấp bất thường, người lao động cần yêu cầu giải trình kịp thời.

Đối chiếu hợp đồng lao động và bảng lương

Mức lương ghi trong hợp đồng lao động, bảng lương và dữ liệu BHXH cần có sự thống nhất. Nếu thu nhập thực tế cao hơn nhiều so với mức đóng BHXH, người lao động nên chủ động trao đổi với doanh nghiệp.

Khiếu nại khi quyền lợi bị ảnh hưởng

Trong trường hợp doanh nghiệp cố tình vi phạm, người lao động có thể gửi phản ánh đến cơ quan BHXH hoặc thanh tra lao động để được bảo vệ quyền lợi theo quy định pháp luật.

Doanh nghiệp cần lưu ý gì để tránh vi phạm?

Việc đóng BHXH đúng mức không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn giúp doanh nghiệp xây dựng môi trường làm việc minh bạch và giữ chân nhân sự lâu dài.

Doanh nghiệp cần rà soát hợp đồng lao động, cơ cấu lương thưởng và các khoản bổ sung để xác định đúng căn cứ đóng BHXH theo quy định hiện hành.

Kế Toán Phạm Gia khuyến nghị doanh nghiệp nên chủ động kiểm tra định kỳ hồ sơ BHXH và sử dụng dịch vụ kế toán thuế chuyên nghiệp để hạn chế sai sót trong quá trình kê khai lao động, tiền lương và bảo hiểm xã hội.